BILANS PRAWDY: Czy unijne prawo zakazuje transakcji gotówkowych powyżej 10 tys. euro między osobami prywatnymi?
FAŁSZ
Sprawdzana teza: "Nowe unijne przepisy pakietu AML zakazują wszelkich płatności gotówkowych powyżej 10 000 euro, odbierając obywatelom możliwość gotówkowego rozliczania transakcji prywatnych (np. sprzedaży używanego samochodu między osobami fizycznymi)."
Krótki bilans: Unijne rozporządzenie AMLR wprowadza limit 10 000 euro wyłącznie dla przedsiębiorców oferujących towary i usługi, wprost wyłączając z zakazu prywatne transakcje między osobami fizycznymi.
Szczegółowa analiza faktów
W debacie publicznej oraz mediach społecznościowych powróciła fala twierdzeń alarmujących, że Unia Europejska wprowadza bezwzględny zakaz obrotu gotówkowego powyżej 10 000 euro, który miałby uniemożliwić osobom fizycznym rozliczenia prywatne, m.in. zakup używanego auta czy pożyczki rodzinne. Twierdzenia te opierają się na błędnej interpretacji przepisów pakietu antypraniowego (AML). Źródłem regulacji jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
Kluczowe znaczenie ma treść art. 80 ust. 1 tego rozporządzenia, który nakłada ograniczenie obrotu gotówkowego wyłącznie na podmioty prowadzące działalność gospodarczą: dotyczy on osób handlujących towarami lub świadczących usługi. Co przesądza o fałszywości powielanej tezy, to brzmienie art. 80 ust. 3 lit. a, który zawiera jednoznaczne wyłączenie:
- Limit 10 000 euro (lub równowartości w walucie krajowej) nie ma zastosowania do płatności między osobami fizycznymi, które nie działają w charakterze zawodowym ani gospodarczym (transakcje konsument–konsument, tzw. C2C).
- Nowe unijne ramy nie wchodzą w życie natychmiast – rozporządzenie zacznie bezpośrednio obowiązywać dopiero od 10 lipca 2027 roku.
- Obowiązek weryfikacji tożsamości klienta powyżej 3 000 euro (art. 58 rozporządzenia) również dotyczy wyłącznie relacji z podmiotami zobowiązanymi i handlowcami, a nie transakcji prywatnych.
W polskim porządku prawnym gotówka pozostaje ustawowym środkiem płatniczym chronionym przez art. 32 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców limit transakcji gotówkowych w Polsce wynosi 15 000 zł brutto i dotyczy wyłącznie obrotu gospodarczego między przedsiębiorcami (B2B). Obywatele kupujący lub sprzedający majątek prywatny poza działalnością gospodarczą nie są objęci tym zakazem ani na gruncie prawa polskiego, ani unijnego rozporządzenia 2024/1624.