BILANS PRAWDY: Czy unijna dyrektywa EPBD nakazuje przymusowy demontaż działających kotłów gazowych w polskich domach?
FAŁSZ
Sprawdzana teza: "Twierdzenie, że przyjęta przez Unię Europejską nowelizacja dyrektywy budynkowej (EPBD) wymusza na Polakach przymusowy demontaż sprawnych kotłów gazowych i wprowadza natychmiastowy lub bezwzględny zakaz ogrzewania gazem w istniejących domach."
Krótki bilans: Unijne przepisy nie zawierają nakazu demontażu sprawnie działających pieców gazowych w istniejących budynkach – regulacje wycofują jedynie dopłaty publiczne i stawiają wymogi dla nowo wznoszonych obiektów.
Szczegółowa analiza faktów
W debacie publicznej regularnie powraca zarzut, według którego znowelizowana unijna dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (tzw. dyrektywa EPBD – Energy Performance of Buildings Directive) nakaże milionom polskich rodzin fizyczne usunięcie pieców gazowych z ich prywatnych domów. Analiza oficjalnego tekstu dyrektywy (UE 2024/1275) jednoznacznie wskazuje, że akt prawny nie zawiera żadnego przepisu nakazującego przymusowy demontaż działających instalacji gazowych w istniejących obiektach mieszkalnych ani kar za ich dalszą eksploatację.
Rzeczywiste ramy czasowe i prawne wynikające z dyrektywy EPBD skupiają się na stopniowej transformacji i obejmują następujące etapy:
- Od 1 stycznia 2025 roku: państwa członkowskie mają zakaz dotowania ze środków publicznych (w tym z programów takich jak „Czyste Powietrze”) zakupu autonomicznych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi; wyjątek stanowią systemy hybrydowe łączące gaz z OZE.
- Od 2028 roku: wymóg bezemisyjności obejmie wszystkie nowe budynki będące własnością instytucji publicznych.
- Od 1 stycznia 2030 roku: standard bezemisyjny stanie się obowiązkowy dla wszystkich nowo budowanych obiektów mieszkalnych i komercyjnych.
- Perspektywa 2040 roku: wyznacza strategiczny cel UE w zakresie stopniowego wycofywania paliw kopalnych w ogrzewaniu, jednak realizacja tego kierunku zależy od krajowych planów renowacji budynków opracowywanych przez polski rząd.
W Polsce z gazu ziemnego korzysta obecnie ponad 3,2 miliona gospodarstw domowych. Właściciele sprawnych kotłów gazowych mogą użytkować je bez przeszkód prawnych przez cały okres ich żywotności technicznej (wynoszącej średnio od 15 do 20 lat). Regulacje unijne nie ingerują w prawo do posiadania i naprawy dotychczas zamontowanego sprzętu, a narracja o przymusowym wyrywaniu pieców jest dezinformacją zniekształcającą charakter celów dekarbonizacyjnych.