BILANS PRAWDY: Czy renta wdowia pozwala pobierać dwie pełne emerytury jednocześnie?
FAŁSZ
Sprawdzana teza: "Nowe przepisy o rencie wdowiej umożliwiają seniorom pobieranie 100 proc. własnej emerytury oraz równolegle 100 proc. świadczenia po zmarłym małżonku bez żadnych ograniczeń kwotowych."
Krótki bilans: Polskie prawo nie przewiduje podwójnej pełnej emerytury – wprowadzony mechanizm zbiegu świadczeń pozwala zachować 100% wybranego świadczenia i tylko 15% (od lipca 2025 r.) lub 25% (od 2027 r.) drugiego, pod rygorem limitu kwotowego.
Szczegółowa analiza faktów
W przestrzeni internetowej i na forach senioralnych regularnie pojawiają się doniesienia sugerujące, że wejście w życie tzw. renty wdowiej oznacza wypłatę dwóch pełnych emerytur jednocześnie – własnej oraz należnej zmarłemu współmałżonkowi. Twierdzenia te są całkowicie niezgodne z obowiązującym stanem prawnym i opierają się na nadinterpretacji pojęcia zbiegu praw do świadczeń emerytalno-rentowych.
Kluczowym aktem prawnym regulującym tę materię jest ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1243), podpisana przez Prezydenta RP w sierpniu 2024 roku. Przepisy te zdefiniowały ściśle ograniczony model kroczący. Wdowa lub wdowiec mogą wybrać jeden z dwóch wariantów:
- Wariant 1: Pobieranie 100% własnego świadczenia emerytalnego oraz części renty rodzinnej po zmarłym małżonku.
- Wariant 2: Pobieranie 100% renty rodzinnej (która standardowo wynosi 85% świadczenia zmarłego) oraz części własnej emerytury.
Ustawodawca kategorycznie wykluczył wypłatę drugiego świadczenia w pełnej wysokości. Zgodnie z art. 95a znowelizowanej ustawy, w okresie od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. drugie, cząstkowe świadczenie wynosi zaledwie 15% jego podstawowej wartości. Dopiero od 1 stycznia 2027 r. wskaźnik ten wzrasta do poziomu 25%. Żaden zapis ustawy nie daje podstaw do ubiegania się o 100% obydwu świadczeń.
Co więcej, ustawa wprowadziła sztywny próg bezpieczeństwa budżetowego: łączna kwota pobieranych świadczeń w zbiegu nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Każda nadwyżka ponad ten pułap podlega automatycznemu pomniejszeniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo świadczeniobiorca musi spełnić restrykcyjne kryteria wieku i wspólności majątkowej, w tym warunek osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego oraz nabycia prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed tym wiekiem.