BILANS PRAWDY: Czy Polska wydaje na obronność blisko 5% PKB bezpośrednio z budżetu państwa?

W debacie parlamentarnej nad projektem ustawy budżetowej powszechnie powielany jest przekaz o przeznaczaniu przez Polskę bezprecedensowych środków na obronność na poziomie 4,8% PKB (ponad 200 mld zł), co stawia nasz kraj na pierwszym miejscu w całym Sojuszu Północnoatlantyckim. Choć sama kwota globalnych nakładów znajduje odzwierciedlenie w planach finansowych państwa, zrównywanie jej z bezpośrednimi wydatkami budżetowymi stanowi manipulację opartą na zatarciu różnicy między wydatkami budżetowymi a długiem pozabudżetowym.

Zgodnie z ustawą budżetową oraz art. 40 ust. 1 pkt 2 Ustawy o obronie Ojczyzny, z budżetu państwa na obronę narodową (część 29 wraz z działem 752) przeznaczane jest ustawowe minimum wynoszące dokładnie 3,0% PKB, czyli około 124,8 mld zł. Kwota ta stanowi 13,6% limitu wydatków państwa i jest pokrywana z bieżących dochodów podatkowych oraz oficjalnego deficytu budżetowego.

Kluczowy element brakującej sumy – niemal 79,5 mld zł (co stanowi ponad 39% wszystkich planowanych nakładów militarnych) – nie pochodzi z ustawy budżetowej, lecz z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), którym zarządza Bank Gospodarstwa Krajowego. Finansowanie to opiera się na:

• emisji obligacji BGK na rynku krajowym i rynkach zagranicznych,
• kredytach konsorcjalnych i pożyczkach zagranicznych (m.in. na finansowanie kontraktów w Korei Południowej i USA),
• mechanizmach dłużnych wyłączonych z bezpośredniej kontroli parlamentarnej nad ustawą budżetową.

Przedstawianie łącznych nakładów jako jednolitej pozycji z budżetu państwa zniekształca obraz sytuacji fiskalnej kraju. Choć z punktu widzenia standardów NATO czy unijnej metodologii ESA2010 wydatki te są sumowane, w wymiarze prawa krajowego prawie dwie piąte polskiego wysiłku zbrojeniowego realizowane jest w formule dłużnej poza budżetem centralnym, generując koszty obsługi zadłużenia w Banku Gospodarstwa Krajowego.