BILANS PRAWDY: Czy obsługa długu publicznego w 2027 roku pochłonie więcej środków niż edukacja, nauka, dodatkowe emerytury i służby mundurowe?

Podczas pierwszego czytania projektu ustawy budżetowej na 2027 rok w Sejmie były premier Mateusz Morawiecki przedstawił zestawienie kosztów obsługi zadłużenia państwa z kluczowymi obszarami polityki społecznej i bezpieczeństwa. Kwota 107 mld zł wskazana jako limit wydatków na obsługę długu Skarbu Państwa jest wartością prawdziwą i wynika bezpośrednio z przedłożenia rządowego oraz przyjętej przez Radę Ministrów Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027–2030, odpowiadając 2,43% PKB.

Manipulacja pojawia się na poziomie zestawienia tej kwoty z poszczególnymi pozycjami wydatkowymi państwa. Zgodnie z projektem ustawy budżetowej na 2027 rok planowane środki na wymienione przez posła działy kształtują się następująco:

• Nauka i szkolnictwo wyższe: 46,2 mld zł;
• Wypłata 13. i 14. emerytury: 32,1 mld zł;
• Państwowa Straż Pożarna: 7,2 mld zł;
• Straż Graniczna: 3,6 mld zł.

Suma tych czterech kategorii wynosi łącznie 89,1 mld zł. Jednak włączenie do wyliczenia „edukacji” jako całości całkowicie obala postawioną w Sejmie tezę. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej opublikowanym w Dzienniku Ustaw, łączna kwota potrzeb oświatowych (zastępująca dawną subwencję oświatową w nowym systemie dochodów samorządów) wynosi w 2027 roku aż 121,88 mld zł. Oznacza to, że same realne środki publiczne kierowane na funkcjonowanie powszechnej oświaty przewyższają cały roczny koszt obsługi długu o niemal 15 mld zł. Wypowiedź opierała się na zawężeniu pojęcia edukacji wyłącznie do bezpośrednich wydatków administracyjnych części 30 budżetu (urząd MEN i wybrane programy celowe), z pominięciem transferów stanowiących podstawę pensji nauczycieli i utrzymania szkół.

W ujęciu makroekonomicznym koszt obsługi długu na poziomie 107 mld zł jest bezpośrednią wypadkową łącznego zadłużenia wyemitowanego w ciągu minionych lat, poziomu stóp procentowych oraz konieczności rolowania obligacji skarbowych emitowanych m.in. w latach 2020–2023, w tym zobowiązań zaciąganych poza kontrolą parlamentarną w funduszach BGK i PFR. Prezentowanie tej kwoty w wybiórczym zestawieniu z pozycjami budżetowymi przy jednoczesnym ukryciu ponad stu miliardów złotych wydatków na szkoły stanowi manipulację faktograficzną mającą na celu wywołanie określonego wrażenia politycznego.