BILANS PRAWDY: Czy decyzje prezydenta Karola Nawrockiego uszczupliły budżet o 7,3 mld zł?
MANIPULACJA
Sprawdzana teza: "Decyzje prezydenta Karola Nawrockiego o wetach i skierowaniu ustaw do TK uszczupliły tegoroczne dochody budżetu państwa o 7,3 mld zł, a doliczając środki dla NFZ – o 8,2 mld zł."
Krótki bilans: Wyliczenia opierają się na szacunkowych prognozach rządowych, a ponad połowa kwoty (3,8 mld zł) dotyczy ustawy o windfall tax, która nie została zawetowana, lecz skierowana do TK w trybie kontroli prewencyjnej.
Szczegółowa analiza faktów
W związku z przypadającą 6 sierpnia 2026 roku pierwszą rocznicą zaprzysiężenia prezydenta Karola Nawrockiego, w polskiej debacie publicznej i mediach pojawiły się wyliczenia dotyczące bilansu finansowego jego decyzji. Zgodnie z doniesieniami m.in. portalu Money.pl oraz wypowiedziami przedstawicieli koalicji rządowej, brak podpisu prezydenta pod ustawami przygotowanymi przez rządy miał w tym roku uszczuplić budżet państwa o 7,3 mld zł (oraz dodatkowo o 850 mln zł w przypadku Narodowego Funduszu Zdrowia). Chociaż przytoczone kwoty bazują na oficjalnych Ocenach Skutków Regulacji (OSR) dostarczonych przez Ministerstwo Finansów, ich uproszczona prezentacja pomija kluczowe procedury prawne i ekonomiczne.
Głównym problemem metodologicznym weryfikowanej tezy jest zakwalifikowanie jako definitywnej straty kwoty 3,8 mld zł pochodzącej z ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych (tzw. windfall tax). Prezydent Karol Nawrocki nie zawetował tych przepisów, lecz 24 lipca 2026 roku skierował je do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej ze względu na zastrzeżenia dotyczące działania prawa wstecz. Oznacza to, że proces legislacyjny został zamrożony, a ostateczne wejście w życie ustawy (lub jej odrzucenie) zależy od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem tej kwoty traktować jako trwałej i przesądzonej straty budżetowej.
Pozostała część wyliczanej kwoty, czyli około 3,5 mld zł, wynika bezpośrednio z prezydenckich wet wobec następujących ustaw:
- 1,8 mld zł – weto wobec podniesienia stawek akcyzy na alkohol,
- 1,2 mld zł – weto wobec uszczelnienia systemu podatkowego i rozszerzenia systemu SENT,
- 294 mln zł – weto wobec podwyżki opłaty cukrowej i podatku od wygranych,
- 196 mln zł – weto wobec nowelizacji uszczelniającej przepisy o fundacjach rodzinnych.
Należy również podkreślić, że szacunki te opierają się wyłącznie na rządowych prognozach z OSR, a nie na gwarantowanych wpływach. W ekonomii i teorii finansów publicznych powszechnie uznaje się, że faktyczne dochody z podatków pośrednich, takich jak akcyza czy opłaty celowe, zależą od elastyczności cenowej popytu i zachowań konsumenckich. Wykorzystywanie szacunków Ministerstwa Finansów do formułowania kategorycznych twierdzeń o realnej stracie budżetowej rzędu 7,3 mld zł pomija ten kluczowy margines błędu prognostycznego i proceduralnego.